Jaskra – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie jaskry

Czym jest jaskra?

Jaskra to przewlekła choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Nerw wzrokowy odpowiada za przekazywanie bodźców wzrokowych z oka do mózgu, dlatego jego uszkodzenie powoduje stopniowe pogorszenie widzenia oraz zawężanie pola widzenia.

Najczęściej jaskra związana jest z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, jednak choroba może rozwijać się również przy prawidłowym ciśnieniu w oku. Nieleczona jaskra może prowadzić do trwałej utraty wzroku, a nawet ślepoty.

Ze względu na brak objawów we wczesnym stadium jaskra często określana jest jako „cichy złodziej wzroku”. Regularne badania okulistyczne pozwalają wykryć chorobę na wczesnym etapie i skutecznie spowolnić jej rozwój.

Jak często występuje jaskra?

Jaskra jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku na świecie. Szacuje się, że choroba dotyczy milionów osób, a liczba pacjentów stale rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa.

W Polsce wiele osób chorujących na jaskrę nie jest świadomych swojej choroby, ponieważ przez długi czas może ona nie powodować żadnych dolegliwości.

Przyczyny jaskry i czynniki ryzyka

Bezpośrednią przyczyną jaskry jest uszkodzenie nerwu wzrokowego. Najczęściej dochodzi do niego wskutek podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, które powoduje stopniowe niszczenie włókien nerwowych siatkówki.

Do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju jaskry należą:

Osoby należące do grupy podwyższonego ryzyka powinny regularnie kontrolować wzrok i wykonywać badania w kierunku jaskry.

Rodzaje jaskry

Wyróżnia się kilka typów jaskry. Najczęściej występują:

Jaskra pierwotna otwartego kąta

Jest to najczęstsza postać jaskry. Choroba rozwija się powoli i przez wiele lat może nie powodować żadnych objawów. Ubytki w polu widzenia pojawiają się stopniowo i często są zauważalne dopiero w zaawansowanym stadium.

Jaskra zamkniętego kąta przesączania

W tej postaci dochodzi do nagłego zamknięcia drogi odpływu cieczy wodnistej z oka, co powoduje gwałtowny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Jaskra wtórna

Może rozwijać się w wyniku innych chorób oczu, urazów, stanów zapalnych lub stosowania niektórych leków.

Jaskra wrodzona

Rzadka postać choroby występująca u dzieci, związana z nieprawidłowym rozwojem struktur oka.

Objawy jaskry

W początkowym stadium jaskra najczęściej nie powoduje objawów. Choroba rozwija się powoli, a mózg przez długi czas kompensuje ubytki widzenia.

W miarę postępu jaskry mogą pojawić się:

Ostry atak jaskry – objawy wymagające pilnej pomocy

Ostry atak jaskry jest stanem nagłym wymagającym natychmiastowej konsultacji okulistycznej. Objawy mogą obejmować:

W przypadku wystąpienia takich objawów należy pilnie zgłosić się do okulisty lub na izbę przyjęć.

Diagnostyka jaskry – jakie badania wykrywają jaskrę?

Rozpoznanie jaskry opiera się na kompleksowym badaniu okulistycznym. W diagnostyce jaskry wykorzystuje się:

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego

Badanie pozwala ocenić poziom ciśnienia w oku. Jest szybkie i bezbolesne.

Badanie dna oka

Pozwala ocenić wygląd tarczy nerwu wzrokowego i wykryć wczesne uszkodzenia.

Badanie pola widzenia

Umożliwia ocenę funkcji nerwu wzrokowego i wykrycie ubytków w polu widzenia.

OCT nerwu wzrokowego

Tomografia optyczna pozwala ocenić grubość włókien nerwowych siatkówki oraz wykryć bardzo wczesne zmiany jaskrowe.

Gonioskopia

Badanie umożliwia ocenę kąta przesączania, czyli miejsca odpływu cieczy wodnistej z oka.

Leczenie jaskry

Jaskra jest chorobą przewlekłą, której nie można całkowicie wyleczyć. Leczenie ma na celu zahamowanie postępu choroby oraz ochronę nerwu wzrokowego.

Leczenie farmakologiczne

Najczęściej stosowaną metodą leczenia są krople do oczu obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe. Skuteczność leczenia zależy od regularnego stosowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza.

Leczenie laserowe

Zabiegi laserowe mogą poprawić odpływ cieczy wodnistej i obniżyć ciśnienie w oku. Są stosowane w wybranych przypadkach jaskry.

Leczenie chirurgiczne

W zaawansowanych przypadkach konieczne może być leczenie operacyjne, którego celem jest stworzenie nowej drogi odpływu cieczy wodnistej z oka.

Czy jaskrze można zapobiec?

Nie zawsze można zapobiec rozwojowi jaskry, jednak wczesne wykrycie choroby pozwala skutecznie chronić wzrok.

Profilaktyka jaskry obejmuje:

Osoby po 40. roku życia powinny wykonywać badanie okulistyczne co najmniej raz na 1–2 lata. Pacjenci z grupy ryzyka powinni kontrolować wzrok częściej, zgodnie z zaleceniami specjalisty.

Dlaczego wczesne wykrycie jaskry jest tak ważne?

Uszkodzenia nerwu wzrokowego powstałe w przebiegu jaskry są nieodwracalne. Oznacza to, że utracone widzenie nie może zostać przywrócone. Wczesne rozpoznanie choroby pozwala jednak skutecznie zahamować jej postęp i zachować dobre widzenie przez wiele lat.

Regularne badania okulistyczne są najskuteczniejszym sposobem ochrony wzroku przed jaskrą.